Bệnh Ngộ Độc Oxyd Carbon

Posted on February 28, 2010

0


Aug 5th, 2008. by support.
Trung Tâm Điều Trị Oxy Cao Áp

Ngộ độc Oxyd Cacbon thời gian đầu điều trị OXCA

Oxyd carbon (CO) là chất khí không mầu, không mùi hơi nhẹ hơn không khí, có trong các chất khí sinh ra khi đốt cháy không hoàn toàn than hay các chất hữu cơ như khí thoát ra từ máy nổ,đám cháy, khói bếp ,khí mỏ than , khói thuốc lá … Ở người bình thường sống trong môi trường không bị ô nhiễm, không hút thuốc lá hàm lượng khí oxyd carbon trong máu khoảng 1,5% (100 ml máu có 2,1ml CO ) . Khí CO trong máu tồn tại dưới 2 dạng : dạng hòa tan và dạng kết hợp HbCO ( carboxyhemoglobin ) .Khí CO rất độc và nguy hiểm vì CO và oxy gắn với hemoglobin (Hb ) chất vận chuyển oxy trong máu ở cùng vị trí . Nhưng áp lực của CO với Hb mạnh hơn oxy 250 lần . Do đó chỉ hít phải lượng nhỏ CO thì đã có lượng lớn Hb bị chiếm chỗ không còn khả năng vận chuyển oxy nữa. Không khí hít vào chỉ chứa 0,1% CO thì đã một nửa lượng Hb trong máu mất khả năng vận chuyển oxy. Lượng HbCO trong máu càng cao cơ thể càng thiếu nhiều oxy. Không những thế HbCO còn làm cho lượng HbO2 có được khi tới mô khó phân ly giải phóng oxy cần cho hoạt động tế bào .Khí CO còn gây độc trực tiếp cho hàng loạt men hô hấp làm khó khăn cho quá trình sử dụng oxy vốn đã bị giảm thiểu ở tế bào.

Người bình thường sống trong các thành phố lớn bị ô nhiễm hàm lượng HbCO trong máu có thể tới 4% .  Lượng HbCO trong máu từ 5% trở lên được coi là bị nhiễm độc CO . Khí CO là kẻ thù thầm lặng không phải chỉ vì bên cạnh thể ngộ độc cấp có thể ngộ độc mãn mà ngay thể cấp, bán cấp triệu chứng cũng không rầm rộ mặc dù có khi đã tới giới hạn nguy hiểm .Người hút thuốc lá nhiều có khi hàm lượng HbCO trong máu tới 10% vẫn không có triệu chứng gì rõ ràng chỉ đôi khi thấy thở nhanh hơn người khác khi vận động cơ bắp nhiều .Người bị ngộ độc HbCO tới 30% cũng chỉ thấy dễ cáu gắt, nhức đầu , dễ mệt, hơi lẫn lộn .Trong khi nếu HbCO tới 60-70 % có thể bất tỉnh , ngừng thở tử vong.

Ngộ độc khí CO mãn :thường gặp với những người tiếp xúc với khí CO nhiều lần, có những giai đoạn thiếu oxy não đưa đến rối loạn trí nhớ, rối loạn suy xét ,rối loạn cảm giác .

Khi ngộ độc cấp bệnh nhân thấy nhức đầu, ù tai, buồn nôn, đau bụng, chếnh choáng , hôn mê .Ở dạng tối cấp bệnh nhân thường bị liệt tứ chi, ngất co giật và có thể tử vong sau vài giây, vài phút.

Điều trị ngộ độc CO cần nhanh chóng đưa bệnh nhân ra khỏi vùng khí bị ô nhiễm, hô hấp hỗ trợ và dùng oxy liệu pháp càng sớm càng tốt

Ngộ độc Oxyd Carbon sau điều trị OXCA

Oxy cao áp là phương pháp điều trị có chỉ định tuyệt đối hay là phương pháp điều trị đặc hiệu với bệnh ngộ độc khí CO không chỉ với thể cấp tối cấp mà cả với thể mãn .Oxy cao áp không chỉ đáp ứng nhanh nhu cầu oxy cho cơ thể đang bị thiếu nhiều khi nghiêm trọng trong bệnh này nhất là cho não . Dạng HbCO làm mất khả năng vận chuyển oxy của hemoglobin là phức hợp rất bền . Cần phá vỡ liên kết giữa CO và Hb . Ở điều kiện bình thường CO cạnh tranh với oxy liên kết với Hb. Ở áp suất cao oxy lại có thể đẩy CO ra khỏi phức hợp HbCO . Khi đã đưa bệnh nhân ra khỏi môi trường ô nhiễm thời gian bán hủy của HbCO là 4-6 giờ . Khi tăng phân áp oxy trong máu lên bằng cho bệnh nhân thở oxy tinh khiết ở áp suất khí quyển thời gian bán hủy của HbCO còn 1 giờ 30 phút .Nhưng nếu được điều trị oxy cao áp ở 2 at thì thời gian bán hủy chỉ còn 35 phút , ở 3at còn 22 phút. Như vậy oxy cao áp giải quyết được những yếu tố bệnh sinh quan trọng nhất của bệnh này là cung cấp nhanh chóng, đầy đủ oxy cho cơ thể đặc biệt là não và giải phóng Hb khỏi HbCO trở lại dạng Hb làm nhiệm vụ vận chuyển oxy bình thường . Gỉải quyết được những yếu tố này những biểu hiện lâm sàng của bệnh giảm đi ,bệnh nhân nhanh chóng ra khỏi tình trạng hiểm nghèo và hồi phục dần . Ngộ độc oxyd carbon thể cấp , tối cấp là bệnh cấp cứu cần đưa tới điều trị oxy cao áp càng sớm càng tốt .Tuy nhiên với những trường hợp đến muộn cũng như những bệnh nhân ngộ độc khí CO mãn oxy cao áp vẫn là giải pháp tối ưu trong điều trị và phục hồi sức khỏe cho bệnh nhân.

Bs. Nguyễn Kim Phong


BÀI:  “TRUNG TÂM OXY CAO ÁP ĐIỀU TRỊ THÀNH CÔNG BỆNH NHÂN NHIỄM ĐỘC OXID CARBON”

(Trích báo Sài Gòn giải phóng. Số 7839)

Sức khỏe tăng dần, trí nhớ hồi phục, các sinh hoạt khác bình thường, tăng 9kg so với khi xuất viện… là nhận định của các bác sĩ tại Trung tâm Oxy cao áp thuộc Trung tâm nhiệt đới Việt – Nga(TPHCM) trong lần tái khám cho em Nguyễn Thị Bích Phượng 14 tuổi ngụ tại Giá Rai, Bạc Liêu vào ngày 5-5-1999. trao đổi với chúng tôi, gia đình của em Phượng cho biết rất vui mừng khi em Phượng “tai qua nạn khỏi”. Tai nạn ấy, bây giờ kể lại, người trong nhà vẫn không khỏi kinh hoàng.

Bốn giờ sáng 26-10-1998, gia đình anh Nguyễn Việt Thanh ở ấp 1, xã Tân Phong, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu cả 6 người điều bị hôn mê sâu. Nguyên nhân gây ra do gia đình sử dụng máy phát điện, nhà lại kín, khí thải không thoát ra được, dẫn đến cả nhà bị nhiễm độc khí oxid carbon. Tất cả được đi cấp cứu tại Trung tâm Y tế Giá Rai. Mẹ vợ anh Thanh chết ngay sau đó. Hai vợ chồng anh và một đứa con 5 tuổi đã hồi phục. Hai người khác được chở đi cấp cứu tại Bệnh viện Bạc Liêu. Đến 19 giờ ngày 26-10-1998, thêm một người nữa chết tại bệnh viện Bạc Liêu. Người còn lại – lúc ấy theo bác sĩ ở bệnh viện Bạc Liêu, là khả năng sống rất thấp. Người ấy, chính là cô bé Nguyễn Thị Bích Phượng. Mẹ của em cho biết, với mong muốn “còn nước, còn tát”, gia đình tự mướn xe chở em lên bệnh viện Chợ Rẫy, hy vọng cứu sống em. Bệnh viện Chợ Rẫy đã cứu em thoát khỏi cơn nguy ngập, nhưng sau khi điều trị 2 tháng em vẫn còn trong tình trạng hôn mê. Mắt có mở nhưng không định hướng, không nhận biết sự vật chung quanh, chân tay không cử động, người suy kiệt,……..Bệnh viện Chợ Rẫy đã chuyển em Phượng sang điều trị tại Trung tâm oxy cao áp.

Được điều trị hàng ngày 2 giờ, sau 10 ngày em đã dần hồi phục. Ngày thứ 13 nói được, trí nhớ tăng dần. Ngày thứ 14 chân co duỗi được. Đến ngày 16, bệnh nhân tỉnh hoàn toàn, tứ chi cử động bình thường, ăn ngủ tốt.Ngày 5-2-1999 bệnh nhân ra viện trong niềm vui của cả gia đình và các bác sĩ Trung tâm.

Bác sĩ Nguyễn Kim Phong, Giám đốc Trung tâm cho biết: sau khi tái khám Trung tâm đã thật sự an tâm về sức khỏe của em. Đây là một ca khá đặc biệt được điều trị tại Trung tâm. Kết quả này càng khẳng định hiệu quả cao của phương pháp điều trị oxy cao áp đối với các ca ngộ độc khí.

Bệnh nhân Nguyễn Thị Bích Phượng vui vẻ cho biết: lần này lên tái khám tại thành phố, em dự định điều trị thêm để sớm đi học trở lại. Niềm vui của em có thể thấy qua ánh mắt, nụ cười tin tưởng. Niềm vui ấy cũng là niềm vui của các bác sĩ tại Trung tâm oxy cao áp.

*QUỐC ANH

Tagged: , ,