Nghị định thư Montreal: Việt Nam – người cam kết tích cực

Posted on April 4, 2010

0


Thứ năm, 17.09.2009, 11:00am (GMT+7)

Nghị định thư Montreal là một trong những văn bản pháp lý quốc tế thành công nhất được 100% các nước trong LHQ đồng thuận tham gia. Việt Nam là một người cam kết tích cực  của tổ chức này.



Đã 15 năm kể từ ngày Việt Nam ký vào Nghị định thư bảo vệ tầng ozon (1994) và nằm trong số các nước thực hiện tích cực, nghiêm chỉnh và đạt được nhiều thành tựu lớn trong việc thực hiện những cam kết của mình.

Sau khi các nhà khoa học phát hiện ra sự suy giảm tầng ozon gây ra những hậu quả nghiêm trọng trên quy mô toàn thế giới do một số hoá chất công nghiệp, các nước đều nhận thấy chỉ có sự phối hợp toàn cầu mới có khả năng chống lại. Tháng 3/1987, các nguyên thủ quốc gia đã họp tại Montreal (Canada) để thống nhất hành động, lập ra một chiến lược chung, Nghị định thư Montreal ra đời.

Từ 24 quốc gia đầu tiên, nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề đang đe doạ toàn cầu, cho đến nay toàn thể các nước thành viên của Liên hợp quốc đã ký vào Nghị định thư với cam kết cụ thể của mình.

Tháng 1 năm 1994, Việt Nam tham gia Công ước Vienna – Nghị định thư Montreal.

15 năm trôi qua. Việt Nam đã trở thành một thành viên tích cực thực hiện những cam kết của mình và đạt được những thành tựu quan trọng. Chúng ta hãy cùng nhau xem lại Việt Nam đã đạt được những thành công gì và còn gì cần giải quyết.
Những chất làm suy giảm tầng ozon

Như mọi người đã biết những chất gây suy giảm tầng ozon là những chất hữu cơ chứa những nguyên tố thuộc nhóm halogen, chủ yếu là hợp chất chứa clo, do bền vững và có độ bay hơi rất cao nên được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp (gọi chung là CFC, HCFC, HFC… với các tên thương mại khác nhau, kèm theo những con số phản ảnh công thức của chúng).
Ở Việt Nam, một số ngành công nghiệp như công nghiệp điện lạnh, công nghiệp dệt nhuộm (giặt khô), công nghiệp bảo quản thực phẩm, trừ côn trùng phá hoại kho tàng, sản xuất chất dẻo xốp và cả sản xuất dược phẩm nữa.

Tuy có ứng dụng rộng rãi như vậy, nhưng khi bốc hơi trong khí quyển, chúng bay lên tận tầng bình lưu, làm thủng hoặc bào mòn tầng ozon, gây những hậu quả nghiêm trọng như biến đối khí hậu và gây các bệnh cho con người thông qua tia tử ngoại từ Mặt trời chiếu xuống.

Các chất gây suy giảm tầng ozon cũng là những khí nhà kính nhưng tiềm năng làm Trái đất nóng lên còn mạnh hơn nhiều. Chẳng hạn so với khí cacbonic, nhưng chất CFC có tác dụng làm nóng cao hơn cả hàng nghìn lần (nhưng vì chúng có nồng độ trong khí quyển nhỏ hơn CO2 nhiều nên thường bị bỏ qua).
Nghị định thư Montreal và hiệu quả của nó

Bảo vệ tầng ozon có nghĩa là loại bỏ việc sử dụng các chất này.

Tuy nhiên, chúng có nhiều mức nguy hại khác nhau, trong đó nguy hiểm nhất là cloroflorrocacbon (CFC), đối tượng chính cần “tiêu diệt” đến cùng của Chương trình bảo vệ tầng ozon toàn cầu. Trong quá trình thực hiện, người ta sẽ thay thế CFC bằng các chất có cùng chức năng nhưng mức nguy hại ít hơn (tạm gọi là “chất đệm”) để tiến tới không sử dụng ngay cả những “chất đệm” này, mà theo ý kiến của các chuyên gia, có lẽ phải sau năm 2050.

Các nước phát triển phải đi đầu trong việc loại trừ các chất nói trên và đóng góp tài chính vào Quỹ đa phương về ozon (gần 3 tỷ đôla) để hỗ trợ các nước đang phát triển thực hiện dần quá trình thực hiện nghĩa vụ đó do Nghị định thư quy định.

Người ta đã tính toán rằng nếu không có Nghị định thư Montreal, thì nồng độ khí nhà kính trong khí quyển hiện nay có thể cao gấp 2 lần, và do tác động của tia tử ngoại sẽ có thêm 20 triệu người mắc bệnh ung thư da, 130 triệu người mắc bệnh đục thuỷ tinh thể, khiến thế giới sẽ phải bỏ ra khoảng 4-5.000 tỷ đôla vào việc chữa bệnh.
Việt Nam – một thành viên tích cực của Nghị định thư Montreal


Tủ lạnh cũng là đối tượng chủ yếu làm giảm chất làm suy giảm tầng ozon.

Đến nay, Việt Nam đã giảm tiêu thụ CFC theo đúng trình tự đã đề ra, đến năm 2009 chỉ còn nhập 10 tấn R-12 và bắt đầu từ ngày 1/1/2010 sẽ cấm nhập khẩu toàn bộ chất CFC vào Việt Nam.

Các loại mỹ phẩm trước đây sử dụng đến 50% trong số 500 tấn CFC nhập khẩu để sản xuất các sản phẩm dưới dạng phun sương (các bình xịt nước hoa, mỹ phẩm và sơn) hiện đã hoàn toàn thay thế CFC bằng chất khác.
Các cơ quan chức năng thường xuyên theo dõi việc nhập khẩu các hoá chất có hại cho tầng ozon vào Việt Nam, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các chất này tại các cơ sở sản xuất và sửa chữa thiết bị điện lạnh, chế biến xuất khẩu thuỷ sản cũng như trong sản xuất xốp panel và tấm lợp cách nhiệt, theo dõi việc sử dụng tiền hỗ trợ của Quỹ đa phương về ozon để chuyển đổi công nghệ, thiết bị nhằm bảo đảm được tính năng của chúng khi dùng các chất thay thế tạm thời.

Chinh vì vậy, Việt Nam là một trong 60 nước đã nhận được chứng chỉ quốc tế về việc thực hiện đúng quy định đối với các nước thành viên của Nghị định thư Montreal.

Đạt được kết quả đó là nhờ sự chỉ đạo kèm theo những biện pháp mạnh của Chính phủ với vai trò chủ yếu của Bộ Tài nguyên – Môi trường và các cơ quan liên quan; sự nhiệt tình tham gia của các doanh nghiệp cũng như sự hỗ trợ tài chính của Quỹ đa phương về ozon (với sự trợ giúp lên tới 7,3 triệu đôla)
Thách thức còn ở phía trước
Các chất HCFC – “chất đệm” trung gian – đang ở mức nhập khẩu 3.000 tấn và vẫn tiếp tục tăng do sự phát triển của công nghiệp và đời sống (nhu cầu về tủ lạnh, máy điều hoà gia đình).

Nếu không nhanh chóng chuyển đổi công nghệ, sẽ dẫn đến chi phí lớn cho việc loại trừ. Giá thành của chất thay thế, công nghệ thay thế còn quá cao so với khả năng đầu tư ban đầu của các doanh nghiệp.

Bài toán tài chính quả thật vẫn là bài toán lớn.

Thế nhưng bên cạnh đó còn thêm một bài toán kỹ thuật song song tồn tại: các chất thay thế không làm giảm sự suy thoái tầng ozon đồng thời lại là chất có tiềm năng làm tăng hiệu ứng nhà kính, dẫn đến làm biến đổi khí hậu toàn cầu.

Cố gắng vượt các khó khăn nảy sinh luôn luôn đồng hành với sự đấu tranh để tồn tại. Đó là một quy luật muôn đời của sự sống.

Không có Nghị định thư Montreal:

– Nồng độ khí nhà kính trong khí quyển hiện nay có thể cao gấp 2 lần.

– Do tác động của tia tử ngoại sẽ có thêm 20 triệu người mắc bệnh ung thư da, 130 triệu người mắc bệnh đục thuỷ tinh thể.

– Thế giới sẽ phải bỏ ra khoảng 4-5.000 tỷ đôla vào việc chữa bệnh.

(Nguồn VNN) -TT
Posted in: Uncategorized